Վեբ-հետևում
| Ենթադաս | սոցիալական խնդիրներ, analytics, Մոնիտորինգ | |
|---|---|---|
| Կիրառությունը | web analytics, usability testing, Համացանցային գովազդ, լրտեսություն, computer and network surveillance | |
Վեբ-հետևում (Web tracking) պրակտիկա, որի միջոցով վեբկայքերի օպերատորներն ու երրորդ կողմերը հավաքում, պահում և կիսվում են այցելուների գործունեության մասին տեղեկություններով Համաշխարհային ցանցում։ Օգտատիրոջ վարքագծի վերլուծությունը կարող է օգտագործվել բովանդակություն տրամադրելու համար, ինչը հնարավորություն է տալիս օպերատորին եզրակացնել նրա նախասիրությունները, և դա կարող է հետաքրքրել տարբեր կողմերի, օրինակ՝ գովազդատուներին[1][2]: Վեբ-հետևումը կարող է լինել այցելուների կառավարման մաս[3]:
Օգտագործումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օգտագործումը վեբ-հետևումն ընդգրկում է հետևյալը՝
- Գովազդային ընկերությունները ակտիվորեն հավաքում են օգտատերերի մասին տեղեկություններ և կազմում են պրոֆիլներ, որոնք օգտագործվում են գովազդների անհատականացման համար։ Օգտատերերի ակտիվությունը ներառում է այցելած վեբկայքերը, դիտած տեսանյութերը, սոցիալական ցանցերում փոխազդեցությունները և առցանց գործարքները։ Netflix-ի և YouTube-ի նման կայքերը հավաքում են տեղեկատվություն այն մասին, թե ինչ ծրագրեր են օգտատերերը դիտում, ինչը օգնում է առաջարկել այլ ծրագրեր, որոնք կարող են հետաքրքրել նրանց։ Google-ի նման որոնողական համակարգերը պահպանում են օգտատերերի որոնումները, ինչը կարող է օգնել հետագայում առաջարկել ավելի համապատասխան հարցումներ[4]:
- Օրենքի պահպանմամբ զբաղվող մարմինները կարող են օգտագործել վեբ-հետևումը՝ անձանց հետևելու և հանցագործություններ բացահայտելու համար[5]:
- Վեբ վերլուծությունը հիմնականում կենտրոնանում է կայքի ընդհանուր աշխատանքային արդյունավետության վրա։ Վեբ-հետևումը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է կայքը օգտագործվում և որքան ժամանակ է օգտատերը անցկացնում կոնկրետ էջում։ Սա կարելի է օգտագործել՝ գնահատելու համար, թե ով ունի առավել հետաքրքրվածություն կայքի բովանդակության նկատմամբ[6]:
- Օգտագործելիության թեստերը փորձարկման պրակտիկա են, որի միջոցով գնահատվում է, թե որքան հեշտ է դիզայնը օգտագործել։ Օգտատերերի գործողությունները դիտվում են, երբ նրանք կատարում են առաջադրանքներ[7]: Սա օգնում է հայտնաբերել կայքի դիզայնի օգտագործելիության խնդիրները, որպեսզի դրանք շտկվեն և նավիգացիան դառնա ավելի հեշտ։
Մեթոդներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]IP հասցե
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ինտերնետին միացված յուրաքանչյուր սարքի հատկացվում է յուրահատուկ IP հասցե, որը անհրաժեշտ է սարքերին հաղորդակցվելու համար։ Համապատասխան ծրագրաշարի օգնությամբ հոստ կայքում հնարավոր է գրանցել այցելուների IP հասցեները և այդ հասցեներով նաև որոշել այցելուների աշխարհագրական դիրքը[8][9]: IP հասցեի գրանցումը կարող է, օրինակ, թույլ տալ վերահսկել, թե արդյոք մի անձինք մի քանի անգամ են քվեարկել, ինչպես նաև հետևել նրանց դիտումների վարքագծին։ Այցելողի գտնվելու վայրը ցույց է տալիս, բացի այլ հանգամանքներից, նաև երկրի մասին տեղեկություն։ Օրինակ՝ սա կարող է հանգեցնել այնպիսի հետևանքների, ինչպիսիք են՝ գների ներկայացումը տեղական արժույթով, մատչելի ապրանքների կամ ծառայությունների տեսականիի և գների սահմանափակումները, հատուկ պայմանների կիրառումը, և որոշ դեպքերում որոշ երկրներից ժամանող հարցումները կամ դրանց պատասխանները ամբողջությամբ արգելափակվելը։ Ինտերնետային օգտատերերը կարող են շրջանցել ցենզուրան ու աշխարհագրական արգելափակումը (geo-blocking), ինչպես նաև պաշտպանել անձնական տվյալները և գտնվելու վայրը՝ մնալու համար համացանցում անանուն՝ VPN (Virtual Private Network – Վիրտուալ անձնական ցանց) կապի օգնությամբ։
HTTP cookie
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]HTTP cookie-ն կոդ և տեղեկատվություն է, որը վեբկայքը տեղադրում է օգտատիրոջ սարքում, երբ նա այցելում է կայք[10]: Վեբկայքը կարող է օգտատիրոջ հաջորդ այցելությունների ժամանակ ընթերցել այդ cookie-ում պահված տեղեկությունները։ Cookie-ները կարող են օգտագործվել օգտատիրոջ զննարկման փորձը անհատականացնելու և նպատակային գովազդներ ցուցադրելու համար[11]: Cookie-ները կարող են պահպանել զննարկման հետևյալ տվյալները․
- այն էջերն ու բովանդակությունը, որոնք օգտատերը դիտել է,
- այն, ինչ օգտատերը որոնել է առցանց,
- երբ օգտատերը սեղմել է առցանց գովազդի վրա,
- որ ժամին օգտատերը այցելել է կայք։
Առաջին և երրորդ կողմի cookie-ներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Առաջին կողմի cookie ստեղծվում է այն կայքի կողմից, որին օգտատերը այցելում է։ Այս cookie-ները համարվում են «լավ», քանի որ օգնում են օգտատիրոջը, այլ ոչ թե լրտեսում նրան։ Առաջին կողմի cookie-ների հիմնական նպատակը օգտատիրոջը և նրա նախընտրություններին ճանաչելն է, որպեսզի կիրառվեն նրա նախընտրած կարգավորումները[12]:
Երրորդ կողմի cookie-ն ստեղծվում է այն կայքերի կողմից, որոնք տարբերվում են օգտատիրոջ այցելած կայքից։ Դրանք տեղադրում են լրացուցիչ հետևող կոդ, որը կարող է գրանցել օգտատիրոջ առցանց գործունեությունը։ On-site analytics ասելով՝ նկատի է առնվում տվյալների հավաքագրումը հենց տվյալ կայքում։ Այն օգտագործվում է օգտատիրոջ փոխգործակցության բազմաթիվ կողմերը չափելու համար, ներառյալ՝ թե քանի անգամ է օգտատերը այցելել կայքը[13]:
Վեբ դիտարկիչների կողմից ներկայացված երրորդ կողմի cookie-ների սահմանափակումները որոշ հետևող ընկերություններ շրջանցում են CNAME cloaking կոչվող տեխնիկայով։ Այս մեթոդով երրորդ կողմի հետևող ծառայությանը տրվում է DNS գրառում առաջին կողմի հիմնական դոմենում (սովորաբար՝ CNAME), որպեսզի այն ներկայանա որպես առաջին կողմի ծառայություն, թեև իրավական և կազմակերպչական առումով առանձին միավոր է։ Այս տեխնիկան որոշ դիտարկիչների և գովազդային արգելափակիչների կողմից արգելափակվում է՝ օգտագործելով հայտնի հետևող ծառայությունների block-list-եր[14][15]:
Այլ մեթոդներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Canvas fingerprinting – թույլ է տալիս կայքերին նույնականացնել և հետևել օգտատերերին՝ օգտագործելով HTML5-ի canvas տարրերը՝ փոխարենը օգտագործելու բրաուզերի cookie-ներ[16]:
- Cross-device tracking – օգտագործվում է գովազդատուների կողմից՝ օգնելու պարզել, թե որ ալիքներն են ամենաարդյունավետը հետաքրքրված օգտատերերին գնորդների վերածելու գործում[17]:
- Click-through rate (CTR) – օգտագործվում է գովազդատուների կողմից՝ չափելու համար, թե քանի կտտոց է ստանում գովազդը՝ տպավորությունների (impressions) քանակի նկատմամբ։
- Mouse tracking – հավաքում է օգտատիրոջ մկնիկի կուրսորի դիրքերը համակարգչի վրա։
- Browser fingerprinting – օգտվում է բրաուզերի տվյալներից և թույլ է տալիս նույնացնել օգտատիրոջը ամեն անգամ, երբ նա մտնում է ինտերնետ։ Այս եղանակով կայքերը կարող են պարզել օպերացիոն համակարգը, լեզուն, ժամային գոտին և բրաուզերի տարբերակը՝ առանց թույլտվության[18]:
- Supercookies կամ «evercookies» – ոչ միայն հետևում են օգտատիրոջը համացանցում, այլև դժվար է դրանք հայտնաբերել և հեռացնել, քանի որ պահվում են այլ տեղում, ոչ թե սովորական cookie-ների դիրքում[19]:
- Session replay – թույլ են տալիս կայքերին կամ հավելվածներին կրկին “վերարտադրել” այցելուների գործողությունները կայքում կամ հավելվածում[20]:
- Redirect tracking – օգտագործում է վերաուղղող էջեր՝ օգտատերերին տարբեր կայքերում հետևելու համար[21]:
- Web beacons – սովորաբար օգտագործվում են պարզելու համար՝ արդյոք էլ․ նամակ ստացած մարդը այն կարդացել է։
- Favicons – նույնպես կարող են օգտագործվել օգտատիրոջը հետևելու համար, քանի որ պահպանվում են բրաուզերի տարբեր սեսիաներում[22]:
- Federated Learning of Cohorts (FLoC) – ը, որը փորձարկվել է Google Chrome-ում 2021-ին, նախատեսված էր փոխարինելու գործող վարքագծային հետևումը, որը հիմնվում էր օգտատիրոջ անհատական գործողությունների հետևման և դրանք սերվերի վրա համախմբելու վրա։ Փոխարենը, բրաուզերը պետք է հայտարարեր իր անդամակցությունը վարքագծային «խմբին» (cohort)[23]: EFF-ը (Electronic Frontier Foundation) քննադատեց FLoC-ը՝ նշելով, որ այն պահպանում է վերահսկման տնտեսության հիմնական մոդելը, որտեղ «յուրաքանչյուր օգտատիրոջ վարքագիծը նրան հետևում է կայքից կայք՝ որպես պիտակ, որը միանգամից դժվար է հասկանալ, բայց հարուստ է իմաստով նրանց համար, ովքեր հասկանում են այն»[24]:
- UID smuggling (օգտատերերի նույնականացուցիչների համաժամեցման մեթոդ ինտերնետում տարբեր կայքերի միջև) 2022 թվականի ուսումնասիրությամբ հայտնաբերվեց որպես լայն տարածված երևույթ և հիմնականում չեզոքացված չէր նույնիսկ վերջին պաշտպանական գործիքներով՝ ինչպիսիք են Firefox-ի tracking protection-ը և uBlock Origin-ը։ Ուսումնասիրությունը նաև առաջարկեց որոշ հակաքայլեր[25][26]:
Վիճահարույց հարց
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Վեբ զննումը կապված է օգտագործողի անձնական տեղեկությունների հետ։ Օգտագործողի այցելած էջերով կարելի է բացահայտել նրա գտնվելու վայրը, հետաքրքրությունները, գնումները և այլ տվյալներ։ Սա թույլ է տալիս կազմել եզրակացություններ օգտագործողի մասին և վերլուծել նրա գործողությունների ձևաչափերը[27]: Վեբ-հետևման օգտագործումը կարող է դառնալ վիճահարույց, երբ այն կիրառվում է մասնավոր անձի նկատմամբ, և տարբեր չափերով այն ենթարկվում է օրենսդրական կարգավորման, օրինակ՝ ԵՄ-ի Էլեկտրոնային առևտրի մասին օրենքով կամ Մեծ Բրիտանիայի Տվյալների պաշտպանության օրենքով։ Երբ այն իրականացվում է առանց օգտագործողի գիտության, դա կարող է դիտվել որպես բրաուզերի անվտանգության խախտում:
Արդարացում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բիզնեսը բիզնեսի համար (B2B) միջավայրում այցելուի վարքագիծը հասկանալը՝ նրա գնման մտադրությունները պարզելու համար, շատ կոմերցիոն կազմակերպությունների կողմից դիտվում է որպես արդյունավետ միջոց՝ թիրախավորված մարքեթինգային գործունեություն իրականացնելու համար[28]: Այցելած ընկերություններին կարելի է դիմել՝ թե՛ առցանց, թե՛ օֆլայն, ներկայացնելով մարքեթինգային և վաճառքի առաջարկներ, որոնք համապատասխանում են նրանց ընթացիկ պահանջներին։ Վաճառքի կազմակերպության տեսանկյունից, կապ հաստատել պոտենցիալ հաճախորդի հետ այն պահին, երբ նա ակտիվորեն փնտրում է գնում կատարել, կարող է խնայել ավելորդ մարքեթինգային ծախսերը, որոնք այլապես կվատնվեին։
Կանխարգելում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ամենաառաջադեմ պաշտպանական գործիքներն են կամ ներառում են Firefox բրաուզերի տրեքինգի պաշտպանության գործառույթը, ինչպես նաև uBlock Origin և Privacy Badger բրաուզերային հավելվածները[26][29][30]:
Բացի այդ, դրանք կարող են ներառել NoScript բրաուզերի հավելվածը, այլ որոնողական համակարգերի՝ օրինակ՝ DuckDuckGo-ի օգտագործումը և VPN-ի կիրառումը։ Սակայն VPN-ները վճարովի են, իսկ 2023 թվականից սկսած NoScript-ը կարող է «բարդացնել ընդհանուր ինտերնետ սերտելն»[30]:
- Մոբայլ սարքերի համար
Մոբայլ սարքերի համար ամենաառաջադեմ մեթոդներից մեկը կարող է լինել Firefox Focus բջջային բրաուզերի օգտագործումը, որը մեծապես նվազեցնում է վեբ-հետագծումը բջջայինում՝ ներառյալ Total Cookie Protection-ը և նման է սովորական Firefox բրաուզերում առկա մասնավոր ռեժիմին[31][32][33]:
- Հրաժարվելու հարցումներ
Օգտվողները որոշ չափով կարող են վերահսկել երրորդ կողմի վեբ-հետևումը նաև այլ միջոցներով։ Հրաժարվելու (opt-out) cookie-ները հնարավորություն են տալիս օգտվողներին արգելափակել կայքերին՝ ապագա cookie-ներ տեղադրելուց։ Բրաուզերում հնարավոր է արգելափակել կայքերի՝ երրորդ կողմի գովազդատուների կամ cookie-ների տեղադրումը, ինչը կխանգարի օգտվողի էջի հետևմանը[34]: «Do Not Track» (Մի՛ հետևիր) ֆունկցիան վեբ բրաուզերի կարգավորում է, որը կարող է խնդրել վեբ ծրագրին անջատել օգտվողի հետևումը։ Այս ֆունկցիան միացնելու դեպքում կայքերին ուղարկվում է հարցում՝ կամավոր դադարեցնելու օգտվողի բազմակի կայքերով հետևումը։
- Գաղտնիության ռեժիմ
Հակառակ տարածված կարծիքի՝ բրաուզերի գաղտնիության ռեժիմը չի կանխում բոլոր հետևման փորձերը, քանի որ հիմնականում պարզապես արգելափակում է տեղեկատվության պահպանումը այցելած կայքում (օրինակ՝ cookie-ները)։ Այնուամենայնիվ, այս ռեժիմը չի պաշտպանում տարբեր «մատնահետքերի» (fingerprinting) մեթոդներից։ Նման թվային մատնահետքերը կարող են ապաանոնիմացվել[35]: Գաղտնիության ռեժիմ օգտագործելիս հնարավոր է, որ չմնաք կայքում մուտք գործած, և նախընտրանքները կկորչեն, քանի որ այդ նախընտրանքները պահող cookie-ները բրաուզերը ավտոմատ ջնջում է։
- Բրաուզերներ
Որոշ վեբ բրաուզերներ ունեն «հետևման պաշտպանություն» կամ «հետևման կանխարգելում» կոչվող գործառույթներ, որոնք արգելափակում են վեբ հետևիչներին[36]: NoScript և uBlock հավելումների թիմերը մասնակցել են Firefox-ի SmartBlock հնարավորությունների մշակմանը[37]:
Որոնողական համակարգեր
Օգտվողների տվյալները որոնողական համակարգերի հետևումից պաշտպանելու համար ստեղծվել են տարբեր գաղտնիության վրա կենտրոնացած որոնողական համակարգեր։ Նման օրինակներ են DuckDuckGo, MetaGer և Swisscows, որոնք առաջնահերթություն են տալիս օգտվողների ակտիվության պահպանումը և հետևումը կանխելուն։ Սակայն պետք է նշել, որ թեև այս այլընտրանքները առաջարկում են բարձրացված գաղտնիություն, որոշ դեպքերում դրանք չեն ապահովում լիարժեք անանունություն և կարող են ավելի քիչ հարմարավետ լինել, քան լայնորեն օգտագործվող Google-ը կամ Microsoft Bing-ը[38]:
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Google Chrome-User tracking concerns – Google Chrome-ում օգտատերերի հետագծման հետ կապված մտահոգություններ։
- GPS հետևման միջոցով հնարավոր է հեռակա կերպով հետևել օբյեկտի կամ անձի գտնվելու վայրին։
- Տեղեկատվության գաղտնիություն
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ D. Sundarasen, Sheela Devi (2019 թ․ ապրիլի 8). «Institutional characteristics, signaling variables and IPO initial returns». PSU Research Review. 3 (1): 29–49. doi:10.1108/prr-10-2016-0003. ISSN 2399-1747.
- ↑ Samarasinghe, Nayanamana; Mannan, Mohammad (2019 թ․ նոյեմբերի 1). «Towards a global perspective on web tracking». Computers & Security (անգլերեն). 87 101569. doi:10.1016/j.cose.2019.101569. S2CID 199582679.
- ↑ Nielsen, Janne (2021 թ․ ապրիլի 27). «Using mixed methods to study the historical use of web beacons in web tracking». International Journal of Digital Humanities (անգլերեն). 2 (1–3): 65–88. doi:10.1007/s42803-021-00033-4. ISSN 2524-7832. S2CID 233416836.
- ↑ «Internet Safety: Understanding Browser Tracking». GCFGlobal.org (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019-12-13-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ Valentino-DeVries, Jennifer (2019 թ․ ապրիլի 13). «Tracking Phones, Google Is a Dragnet for the Police (Published 2019)». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
- ↑ Kleinberg, Samantha; Mishra, Bud (2008). «PSST». Proceedings of the 17th international conference on World Wide Web. New York, New York, USA: ACM Press. էջեր 1143–1144. doi:10.1145/1367497.1367697. ISBN 9781605580852. S2CID 15179069.
- ↑ «What is Usability Testing?». The Interaction Design Foundation (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ «What is an IP address?». HowStuffWorks (անգլերեն). 2001 թ․ հունվարի 12. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ «How cookies track you around the web & how to stop them». Privacy.net (անգլերեն). 2018 թ․ փետրվարի 24. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ Kobusińska, Anna; Pawluczuk, Kamil; Brzeziński, Jerzy (2018). «Big Data fingerprinting information analytics for sustainability». Future Generation Computer Systems (անգլերեն). 86: 1321–1337. doi:10.1016/j.future.2017.12.061. S2CID 49646910.
- ↑ Martin, Kirsten (2015 թ․ դեկտեմբերի 22). «Data aggregators, consumer data, and responsibility online: Who is tracking consumers online and should they stop?». The Information Society. 32 (1): 51–63. doi:10.1080/01972243.2015.1107166. ISSN 0197-2243. S2CID 205509140.
- ↑ «What are first-party cookies?». IONOS Digitalguide (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 13-ին.
- ↑ Loshin, David; Reifer, Abie (2013 թ․ հունվարի 1), Loshin, David; Reifer, Abie (eds.), «Chapter 4. Customer Lifetime and Value Analytics», Using Information to Develop a Culture of Customer Centricity, Morgan Kaufmann, էջեր 23–31, ISBN 9780124105430, Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
- ↑ «Online Trackers Are Now Shifting To New Invasive CNAME Cloaking Technique». The Hack Report (ամերիկյան անգլերեն). 2021 թ․ փետրվարի 27. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 14-ին.
- ↑ Dimova, Yana; Acar, Gunes; Olejnik, Lukasz; Joosen, Wouter; Van Goethem, Tom (2021 թ․ փետրվարի 23). «The CNAME of the Game: Large-scale Analysis of DNS-based Tracking Evasion». arXiv:2102.09301 [cs.CR].
- ↑ Andrea Fortuna (2017 թ․ նոյեմբերի 6). «What is Canvas Fingerprinting and how the companies use it to track you online | So Long, and Thanks for All the Fish» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ BigCommerce (2019 թ․ դեկտեմբերի 12). «What is cross-device tracking?». BigCommerce (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ «What is online tracking and how do websites track you?». Koofr blog (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ «Cookies - Definition - Trend Micro USA». www.trendmicro.com. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ «FullStory | Build a More Perfect Digital Experience | FullStory». www.fullstory.com (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 5-ին.
- ↑ «Redirect tracking protection - Privacy, permissions, and information security | MDN». developer.mozilla.org (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 29-ին.
- ↑ Goodin, Dan (2021 թ․ փետրվարի 19). «New browser-tracking hack works even when you flush caches or go incognito». Ars Technica (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 21-ին.
- ↑ «Federated Learning Component». source.chromium.org. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 27-ին.
- ↑ Cyphers, Bennett (2021 թ․ մարտի 3). «Google's FLoC Is a Terrible Idea». Electronic Frontier Foundation (անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ մարտի 5-ին.
- ↑ Patringenaru, Ioana. «New web tracking technique is bypassing privacy protections». University of California-San Diego via techxplore.com (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 18-ին.
- 1 2 Randall, Audrey; Snyder, Peter; Ukani, Alisha; Snoeren, Alex C.; Voelker, Geoffrey M.; Savage, Stefan; Schulman, Aaron (2022 թ․ հոկտեմբերի 25). «Measuring UID smuggling in the wild». Proceedings of the 22nd ACM Internet Measurement Conference. Association for Computing Machinery. էջեր 230–243. doi:10.1145/3517745.3561415. ISBN 9781450392594. S2CID 250494286.
- ↑ Mayer, J. R.; Mitchell, J. C. (2012 թ․ մայիս). «Third-Party Web Tracking: Policy and Technology». 2012 IEEE Symposium on Security and Privacy. էջեր 413–427. CiteSeerX 10.1.1.388.5781. doi:10.1109/SP.2012.47. ISBN 978-1-4673-1244-8. S2CID 14652884.
- ↑ «Website visitor tracking going too far?». Prospectvision.net. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 19-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 3-ին.
- ↑ Wallen, Jack (2018 թ․ հոկտեմբերի 24). «How to use Ublock Origin and Privacy Badger to prevent browser tracking in Firefox». TechRepublic. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 3-ին.
- 1 2 «Our Favorite Ad Blockers and Browser Extensions to Protect Privacy». The New York Times. 2023 թ․ հունվարի 10. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 3-ին.
- ↑ «Mozilla unveils Total Cookie Protection for Firefox Focus on Android». ZDNET (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 3-ին.
- ↑ Chen, Brian X. (2021 թ․ մարտի 31). «If You Care About Privacy, It's Time to Try a New Web Browser». The New York Times. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 3-ին.
- ↑ «Firefox enables its anti-tracking feature by default». Engadget. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 3-ին.
- ↑ «What is an Opt Out Cookie? - All about Cookies». www.allaboutcookies.org. 2018 թ․ սեպտեմբերի 27. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
- ↑ «Think you're anonymous online? A third of popular websites are 'fingerprinting' you». Washington Post.
- ↑ «Firefox 42.0 release notes».
- ↑ Katz, Sarah. «Firefox 87 reveals SmartBlock for private browsing». techxplore.com (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 3-ին.
- ↑ Abdulaziz Saad Bubukayr, Maryam; Frikha, Mounir (2022). «Web Tracking Domain and Possible Privacy Defending Tools: A Literature Review». Journal of Cybersecurity. 4 (2): 79–94. doi:10.32604/jcs.2022.029020. ISSN 2579-0064.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- «Princeton Web Transparency & Accountability Project (WebTap)». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 20-ին. «We monitor websites and services to find out what user data companies collect, how they collect it, and what they do with it. With our measurement platform, we study privacy, security, and ethics of consumer data usage»
- «OpenWPM – A privacy measurement framework». GitHub. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 20-ին.